WAŻNE ZMIANY W PROCEDURZE CYWILNEJ

Dnia 3 maja 2012 roku weszła w życie ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – kodeks postępowania cywilnego raz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 233, poz. 1381). Nowelizacja k. p. c. jest dość obszerna, wprowadza ona między innymi poprawki redakcyjne, nowe obowiązki (min: obowiązek dokonywania czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, przeciwdziałania przewlekaniu postępowania a także współdziałania z sądem w zarządzeniu procesem) jak również dość istotne modyfikacje procesu.

Dziś skupię się jedynie na omówieniu kilku ( w mojej ocenie najważniejszych) kwestii które w istotny sposób wpłynęły na prawa i obowiązki stron procesowych.

Jedną z najbardziej znaczących zmian jest zniesienie odrębnego postępowania w sprawach gospodarczych, konsekwencją czego jest wprowadzenie jednakowej procedury zarówno dla przedsiębiorców jak i osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej.

Głównym argumentem podawanym przez przeciwników zniesienia odrębnego postępowania w sprawach gospodarczych jest obawa o wydłużenie się procesu. Należy mieć jednak na uwadze, iż wykreślenie z k.p.c przepisów art. 479¹– 479⁷⁸ nie oznacza, że pewne konstrukcje prawne tam występujące znikają na dobre albowiem nowelizacja wprowadziła do postępowania tzw. ogólnego kilka istotnych zmian mających służyć przede wszystkim ( poprzez zdyscyplinowanie stron) przyspieszeniu procesu. Pewne rozwiązania w mniej lub bardziej zmienionej formie zostały przeniesione z postępowania gospodarczego do postępowania ogólnego.

Dotyczy to przede wszystkim konstrukcji prawnej opisanej w art. 207 §6 która ma za zadanie realizować cele podobne do tzw. prekluzji dowodowej. Przepis art 207 §6 brzmi następująco:

„Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie przygotowawczym bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.”

Ustawodawca zatem obligując strony do podania wszystkich okoliczności faktycznych podczas pierwszej merytorycznej czynności procesowej skłania strony do przygotowania pism w sposób dokładny i profesjonalny. Zaznaczyć należy ,iż nakaz ten dotyczy obydwu stron procesu, niezależnie od tego czy działają one samodzielnie, czy też są reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika.

Realizację postulatu szybkości i braku przewlekania procesu zapewnić mają dodatkowo przepisy dające sędziemu możliwość zdyscyplinowania stron. Nowe regulacje wpływają istotnie na sytuację procesową stron, skutkują bowiem tym, iż w dużej mierze to właśnie od sędziego zależeć będzie szybkość i sprawność przeprowadzonego postępowania.

Ustawodawca zmodyfikował brzmienie art 207 § 2 uprawniając sędziego do zarządzenia wniesienia odpowiedzi na pozew w terminie nie krótszym niż dwa tygodnie w każdej sprawie. Wcześniej bowiem sędzia mógł to zrobić jedynie w sprawach zawiłych i rozrachunkowych.

Sędzia może także, zgodnie z art. 207 § 3, przed pierwszą rozprawą zobowiązać strony do złożenia dalszych pism przygotowawczych, oznaczając porządek ich składania, termin do złożenia i okoliczności, które mają być wyjaśnione. Składanie w toku sprawy pism przygotowawczych natomiast nastąpić może tylko wówczas, gdy sąd tak postanowi, chyba że pismo będzie zawierało wyłącznie wniosek dowodowy.

Komentarze na temat wprowadzonych zmian są podzielone. Jakkolwiek specjaliści odnoszą się przychylnie do zniesienia nieuwzględniającego różnic w środowisku przedsiębiorców odrębnego postępowania gospodarczego, to zasadność wprowadzenia przywilejów jakie otrzymał sąd w art 207 § 2 i 3 jest przez wielu prawników kwestionowana. Istnieje obawa czy nie doprowadzi to do zróżnicowania pozycji stron. Nierzadko przeto strona pozwana jest kompletnie zaskoczona otrzymanym pozwem. Obecne regulacje mogą sprawić, iż nie będzie miała dostatecznej ilości czasu na dokładne przygotowanie się do procesu. Cóż, czas pokaże czy obecne rozwiązania przyniosą pożądany przez ustawodawcę skutek, tymczasem uczestnikom procesu pozostaje liczyć na życzliwość sędziów i racjonalną ocenę zaistniałej sytuacji.